نگاهی به ولایت در تصوف
شاید مهمتریم مساله درتقابل تشیع وتصوف را بتوان در مساله ولایت دید.

با توجه به اینکه سران صوفیه در آغاز آن سنی مسلک بوده اند طبیعی می نماید که تن به ولایت اهل بیت ندهند لذا برای انصراف از اهل بیت وجذب آنها به خود تعریفی از ولایت ارائه دادند که با اعتقادات تشیع ومبانی روایی وحتی آیات قران در تعارض است.

هر چند بعدها در فرقه های شیعی تصوف سعی شد بین این دو تفکر جمع شود اما سران بسیاری از فرقه ها برای حفظ جایگاه خود به اندیشه این سران دامن زدند.

مهمترین اندیشه سران این جریان طرح خود بجای ائمه ونفی روایات وآیات بود.نمونه های بارز این جریان را درکلام حلاج، جنید،شمس ومولوی می توان دید.

شمس تبریزی با فریاد بر سر علمای عصر خود که غرق فنون وعلوم روزند می گوید:تا کی بر زین بی اسب سوار گشته و در میدان مردان می تازید؟...وتا کی به عصای دیگران به پا روید؟این سخنان که می گویید از حدیث وتفسیر وحکمت وغیره سخنان مردم آن زمان است. که هر یکی در عهد خود به مسند مردی نشسته بودند واز خود معانی می گفتن و چون مردان این عهد شمایید اسرار وسخنان شما کو.

بعضی کاتب وحی بودند وبرخی محل وحی.اکنون جهد کن که هر دو باشی.هم محل وحی وهم کاتب وحی.خود باشی.(مناقب العارفین افلاکی ص ۵۲)

در همین زمینه سلطان انیت بایزید بسطامی میگوید:شما دانش خود را از سلسله مردگان فرا می گیرید در حالیکه ما معارف خود را از حضرت حق فرا می گیریم که همیشه زنده است ونخواهد مرد(فتوحات مکیه ابن عربی ج ۱ ص۳۱)

البته در فرقه های فعلی نیز این جریان ادامه داردشهرام پازوکی صوفی گنابادی می گوید:ولایت در تصوف یا ولایت در تشیع شباهت فراوانی دارد.(عرفان ایران)

سپس فصلنامه عرفان ایران ارگان رسمی فرقه گنابادی می نویسد:اعتقاد به وجود امام به عنوان قطب عالم امکان با مفهوم قطب در تصوف تقریبا یکسان است(عرفان ایران ش۷ ص ۳۳)

ویا می نویسد:قطب وامام هر دو مظهر یک حقیقت ودارای یک معنا واشاره به یک شخص است.(عرفان ایران ش ۷ ص۳۴)

البته این اندیشه ولایت چهارچوب خاصی ندارد ودر هر زمان برای هر کس ممکن است.

البته برخی از صوفیان معتقدند حکم ولایت از روایت امام زمان در مورد ولایت در زمان غیبت ناشی می شود که می توان گفت حد اکثر به ولایت فقه یا فقیه می شود تعبیر کرد که آنهم در طول ولایت ائمه است ویقینا ولی فقیه شاگرد این مکتب وعامل اجرای فرامین فقهی است نه در عرض ائمه وبه عنوان قطب عالم امکان.

 

 

نوشته شده توسط صابر قدسی در یکشنبه بیست و پنجم تیر 1385 ساعت 0:6 | لینک ثابت |

---